Metin
Jacopo Ferretti
İlk oynanış; 25 Ocak 1817, Roma
Başlıca kişiler;
Cenerantola (Soprano)
Clorinda (Soprano)
Thisbe, kardeşi (Mezzosoprano)
Alidoro, saray filozofu (Bas)
Don Magnifico, Clorinda ve Tihsbe’nin babası (Bas)
Don Ramiro, Salerno Prensi (Tenor)
Dandini, Prens’in uşağı (Bas)
Konunun geçtiği çağ ve yer; 18. yüzyılda Salerno
Rossini La Cenerantolo operasını 24 yaşında bulunduğu sıralarda bestelemiştir. Operanın metni ünlü Kül Kedisi masalının aslında yer alan gerçek dışı elemanlardan uzak tutulmuştur. Buna sebep olarak o çağ İtalyan sahnelerinin araç yönünde böyle efektlerin yapılmasına imkân vermeyerek kadar fakir ve elverişsiz olması gösterilir. Müzik tenkitçilerinden bazıları La Cenerantola’yı bestecinin en güzel eseri olan bilinen Sevil Berberi ile aynı değerde kabul ederler. İtalyan Opera – Buffa’sının bu büyü ustası kıvılcımlar saçan parlak, zarif ve neşelendirici müziğini La Cenerantola’da cömertçe kullanmış, üstün tekniğiyle dokunmuştur.
Eser pek sevimli bir uvertürle başlar. Besteci bu kısa zarif parçada operanın başlıca temalarını kullanmıştır.
BİRİNCİ PERDE
Birinci Sahne – Don Magnifico’nun şatosunda bir salon. Salonun bir köşesinde ihtiyarın iki çirkin kızı Clorinda ve Thisbe yeni bir dans figürüne çalışmakta, beri yanda üvey kızı Cenerantola ocaktaki ateşi yelpazeleyerek bir masaldan bahseden aryasını söylemektedir. Vaktiyle bir kral evlenmek üzere üç kızdan birini seçmek zorunda kalmış, en güzelini değil, en iyi kalplisini kendisine eş yapmıştır (Una volta c’era un re). Kızlar Cenerantola’ya susmasını emrederler. Bu sırada kapı çalınır. Cenerantola açar, fakir bir dilenci ekmek istemektedir. İki kız dilenciyi kovmak niyetindedir, Cenerantola hemen koşup ekmek ve kahve getirir. Dilenci aslında Prens Ramiro’nn saray filozofu Alidoro’dur, efendisinin evleneceği kızı aramaktadır. Dilenci çıktıktan bir süre sonra askerler gelerek Prens’in Don Magnifico’nun kızlarını ziyaret edeceğini bildirirler. İki kız hemen koşarak en güzel elbiselerini giyerler ve o sırada giren babalarına bu müjdeyi verirler. Don Magnifico, buna pek memnun olur ve eserin en güzel parçalarından biri olan aryasına başlar. Göbekli baron rüyalarının güzelliği ile coşmuştur. Kızlarını evlendirecek, damadı ya prens veya kont olacaktır. Bunun şerefi yalnız kendisine aittir (Mi sognai fra il fosco). Parça bitince hepsi çıkarlar. Kapıda Prens Ramiro gözükür, delikanlı eşini bulacağı şatodadır. Onu kesinlikle elde edecek ve prenses yapacaktır. Yan kapıdan Cenerantola girer, yakışıklı delikanlıyı görünce şaşırır, elindeki tabakları düşürüp kırar. Ramiro ona kendisinden korkmamasını söyler. Genç kızın fakir kılığına rağmen halindeki asalet ve zarafete hayran olmuştur. Aralarında güzel bir düet başlar (Un soave non se che). İki genç birbirlerini beğenmişlerdir. Prens, Cenerantola’ya kim olduğunu sorar. Kız, Don Magnifico’nun üvey çocuğudur. Ramiro oraya filozof Alidoro’nun öğüdüyle gelmiştir ve aradığını bulmuş gibidir. Bir oyun düşünmüş, kendisi uşağının kılığına girmiş, uşağı Dandini ise kendi elbiselerini giymiştir. Kıza bir şey söylemeden veda ederek çıkar. Salona şövalyeler, prens kılığında Dandini, Magnifico ve kızları girerler. Baron son derece mutludur, kızlarını Dandini’ye tanıtır. Dandini sözde eşini seçecektir. Magnifico kızlarını öven bir parçaya başlar. Gerçek Prensin tebessümleri arasında kendisini de övmeyi unutmaz. Alidoro girerek prensle evlenecek kızların listesini okur. Aralarında Magnifico’nun üç kızı da vardır. Baron; «Üçüncü kızım hangisi? O öldü…» diye bağırır. Hâlbuki o üvey kızı Cenerantola’dır. Sahte Prens hepsini sarayında vereceği baloya davet ederken perde kapanır.
İkinci Perde – Prens Ramiro’nun sarayında bir salon. Efendi ve uşak girerler. Prens, filozof Alidoro’nun beğendiği kızı görememiş, iki çirkin kızı ise hiç beğenmemiştir. Mamafih oyuna devam edecektir. Uşak Dandini zaten prens kılığında dolaşmaktan pek memnundur. Bu sırada önce Clorinda arkada Thisbe içeri girerler. İkisi birden Prense kendisiyle evlenmek istediklerini bildirirler. Sahte prens her ikisiyle birden evlenmeye imkan olmadığı için diğerini uşağı ile evlendirmek istediğini söyler. Her iki kız da bu teklifi reddeder. İkisi de bir uşakla evlenmeye razı değillerdir. Sahne efendi ve uşağın kahkahalarıyla sona ererken şövalyeler ve filozof Alidoro görünür. Prens filozofa bulduğu kızlardan ötürü sitem etmektedir. Alidoro sakin bir tavırla beklediği kızın biraz sonra yüzü tülle kapalı olarak geleceğini bildirir. İki kız kıskançlıktan bayılacak gibidir, herkes merak içindedir. Biraz sonra yüzü tülle örtülü bir kız gelir. Kısa bir arya ile kendisinin yalnız aşk ve iyilik için yaşadığını bildirir. Ses Ramiro için yabancı değildir. Kız bir anda yüzündeki tülü atar. İki çirkin kız dehşetle sıçrarlar, o sırada neşeyle salona giren Magnifico da şaşkın bakakalır. Giren Cenerantola’dır. Kendisine ilk gelen uşak Dandini olur, Herkesi ziyafet sofrasına davet eder. Yenilip içilerek, dans edilecektir. Sahne koronun aşkı öven şarkısıyla biter.
İKİNCİ PERDE
Birinci Perde – Ramiro’nun sarayında bir salon. Magnifico kızlarına bir şeyler anlatmakta, arzusunu gerçekleştireceğinden ve prensin kayınbabası olacağından bahsetmektedir. İşte o zaman her şeye kavuşacak, dilediğini satın alacaktır (Sia qualque dele figlie). Uzun aryası sona erince uşak kılığında prens gözükür. Elinde Cenerantola’nın balo gecesi kendisine verdiği bir bilezik vardır. Yine filozofun öğüdüyle gelmiştir, kızı çılgın gibi sevmekte, kalbinin sahibini aramaktadır. Dalgın uzaklaşır, salonda Magnifico yalnız kalmıştır. Kapı açılır, prens kılığında Dandini gelir. İkisi arasında eğlenceli bir düet başlar. Magnifico prense kızlarından biriyle evlenince yaşayacakları hayatı anlatmaya koyulur; her gün balolar, davetler, yemekler, prensesler, baronlar, dükler, uşaklar, kadınlar. Dandini onun lafını keserek kendisinin bu hayata alışkın olmadığını, sofra artılarıyla yaşadığını söyler. O bir uşaktan başka bir şey değildir. Görevi yatakları toplamak, düzeltmek, efendisini traş etmektir. Magnifico hala Dandini’nin şaka yaptığını sanmaktadır. Dandini’nin sabrı kalmaz, Magnifico’ya gitmesinin iyi olacağını söyler, hatta kovar.
İkinci Sahne – Don Magnifico’nun şatosunun holü. Cenerantola ocağı yakmakta ve bir arya söylemektedir. Kolunda, balo gecesi Prense verdiği bileziğin eşi takılıdır. İçeri Ramiro girer, kendisi asıl kıyafetindedir, Dandini ise uşak elbiselerini giymiştir. Cenerantola, delikanlının elbiselerine bakar; «Prens siz misiniz?» diye sorar. Evet odur. İçeri Magnifico ve iki kızı girer. Sahne hepsini şaşırtmıştır. Baron genç prense kızlarından birini seçme zamanı geldiğini bildirir. O zaman Ramiro Cenerantola’yı gösterir; «Ben aradığımı buldum. Tacım onundur…» Magnifico hırsından Prensi kovmaya kalkar. Ramiro çıkarken; «Deliler, sizleri hiçbir zaman sevmedim. Gel Cenerantola, aşk seni ve beni zafere götürmek en iyi önderdir» İki çirkin kız ağlamakta, Clorinda dramatik bir arya ile ıstırabını anlatmaktadır (Sventurato! Mi credea).
Üçüncü Sahne – Prensin taht salonu. Genç evliler iki sıra dizilmiş şövalyelerin arasından tahta doğru ilerlerken diğer yanda Don Magnifico ve iki kızı başları eğik durmaktadırlar. Koronun övgüsünden sonra Prens Ramiro, Cenerantola’yı eşi olarak tanıtır. Cenerantola üzgün bir sesle teşekkür eder. Don Magnifico diz çökerek affını rica etmektedir. Cenerantola ihtiyara döner; «Beni hiçbir zaman kızım diye çağırmayacak mısın? Hayatımın baharında bana yaptıklarınızı affediyorum. Gözyaşlarınızı kurulayınız. Ben sizlerin kızı, kardeşi ve dostuyum, öyle kalacağım. Prens siz de onları affediniz!» Davetliler de aynı ricayı tekrarlarlar. Prens, Don Magnifico’nun elini sıkarken opera herkesin kıvançlı sesleri arasında biter.
iLGiLi HABERLER / YAZILAR
- İlgili haber / yazı bulunamadı
