Metin
Albert Lortzing
İlk oynanış; 31 Aralık 1842, Leipzig
Başlıca Kişiler;
Baculus, Eberbach Kontluğu öğretmeni (Bas)
Gretchen, nişanlısı (Soprano)
Barones Freimann, genç bir dul (Soprano)
Nannette, hizmetçi (Mezzosoprano)
Eberbach Kontu (Bariton)
Baron Kronthal, Kontesin kardeşi (Tenor)
Eberbach Kontesi (Alto)
Konunun geçtiği çağ ve yer; 19. yüzyılın başlarında Eberbach Kontluğu
Aralarında diyaloglar bulunan çeşitli teganni biçimleriyle örtülü «Singspiel», Fransa’da «opera comique», İtalya’da «opera buffa» denilen ulusal karakterli hafif ve eğlendirici Alman operalarına verilen ad’dır. Bu türün üstün örneklerini besteleyen Mozart’dan sonra «Singspiel» yavaş yavaş unutulmaya yüz tutmuştu. Lortzing çağıyla hiç ilintisi olmamasına rağmen bu türü yeniden ele almış, fakat tenkitçiler bütün eserlerini sanatta geriliğin birer delili olarak ilan etmişlerdi. Aradan yüzyıl geçtikten sonra bestecinin değeri anlaşılmakta, eserleri «Singspiel»» tarzının en seçme verimleri arasında sayılmaktadır. Der Wildschütz’ün konusu August von Kotzebue adlı bir Alman yazarının hikâyesinden alınmıştır. Der Wildschütz kelimesinin dilimizde karşılığı yoktur. Alman köylülerinin avcılık geleneğinde iyi atıcılar için kullandıkları bir deneyimdir.
Uvertür romantik karakteriyle Lortzing’in en güzel orkestra parçalarından biridir. Parçanın ortasında olayda önemli rolü olan zarif tema duyulur.
BİRİNCİ PERDE
Eberbach Kontluğunda köy misafirhanesinin önü.
Yaşlı öğretmen Baculus nişanlısı Gretchen ile oturmaktadır. Şen bir adam olan öğretmen köy orkestrasının çalmakta olduğu eski bir melodinin temposuna katılarak sevgilisiyle dans etmeye koyulur. Biraz sonra yorularak bir sandalyeye yıkılır, halkın kıvançlı şarkısına katılır. Bu sırada genç bir avcı yaklaşarak öğretmene bir mektup uzatır. Mektup Kont’tan gelmektedir. Daha ilk satırları okur okumaz Baculus’un bitkin bir halde çöktüğü görülür. Köylüler acırlar ve kötü bir haber aldığını tahmin ederek dağılmaya başlarlar. Öğretmen nişanlısına durumu anlatır (Laa mich das hören). Kont ondan eski bir gelenek üzere ender bulunan dağ keçisi avlayarak kendisine getirmesini istemektedir. Baculus nişanlısını Konta kendisini bu işten affetmesi için ricacı olarak göndermeyi düşünür, fakat Kontun çapkınlığı hatırına gelince hemen vazgeçer. Baculus ve nişanlısı çınca sahneye Barones Freimann girer. İhtiyar kocasını gömmüş, şen ve şuh bir eda ile kardeşi olan Kontun yanına gitmektedir. Ancak muziplik olsun diye kendisi ve hizmetçisi genç birer üniversite öğrencisi kılığına girmişlerdir. Barones, «Gemim hayatın çetin dalgaları üzerinde kanatlanmış gibi uçuyor…» sözleriyle başlayan şarkısını bitirince tekrar öğretmen ve nişanlısı görünürler (Auf des Lebens raschen Wogen). Baculus derdini sahte öğrencilere açar. Barones kız kılığına girip Baculus’un nişanlısı olarak saraya gitmesini teklif ederken Kont yanında Baron ve avcıları ile birlikte görünür. İki çapkın kişizade o sırada misafirhaneden çıkan Gretchen’i pek beğenirlerse de köylü kılığında gelen Barones’e büsbütün hayran kalırlar. Kont hepsini saraya davet eder. Perde neşeli bir Kentet ve koroyla kapanır.
İKİNCİ PERDE
Kont’un sarayındaki büyük bir salonda hizmetçiler ziyafet hazırlığı yapmaktadır. Bitişik odadan bir kadın sesi duyulur; Kontes hayranı olduğu Sofokles’den bazı bölümler okumaktadır. Lortzing, çağında kibar kadınlar anlasınlar anlamasınlar edebiyat ve felsefeyle ilgilenmeleriyle bu sahne boyunca alay etmiştir. Bu sırada Baculus’un sesi duyulur, Kontes bir süre daha okuduktan sonra durur. Hizmetçiler koro halinde hanımlarının bilgisini övmekte, kendilerinin bir şey anlamadıklarını söylemektedir. Baculus durumu Kontes’e anlatacak, kendisini av felaketinden kurtarması için yalvaracaktır. Onun pek sevdiği Sofokles’den bazı cümleler ezberlemiştir. Salona Kontes ve Baron girmişlerdir. Baron sarayda kalışını uzatmak için Kontes’e kur yapmakta, Kontes ise onun kendisini sevdiğini zannetmektedir. Baculus, Kontes’in önünde eğilip edebi bilgisini ispata yeltenirken Kont gelir. Bu sırada Baculus’un nişanlısı kılığında dilber Barones de görünür. Kont ve Baron kıza ilk görüşte aşık olmuşlardır. Baculus’u hiçe sayarak bir bilardo partisi yapmayı kararlaştırırlar, partiyi kazanan kıza sahip olacaktır. Bilardo sahnesi eserin en güzel bölümü olarak kabul edilir. Gayet hafif ve zarif bir melodiyle süslenen sahne, oyuncuların kısa bir düeti ile başlar. Baculus bir köşeye oturarak oyunu seyre başlar, çok kıvançlıdır. Asıl oyunu kendisi oynamaktadır. «Kalbim artık uyan ve şarkı söyle!» cümlesiyle başlayan bir şarkı tutturur, oyuncular tarafından susturulunca sözde uyumaya başlar. Oyuncular partiye devam ederken Kontes ve öğretmenin sahte nişanlısı gözükürler. Kont ve Baron bazı cinaslı kelimelerle müşterek aşklarını ima ederlerken kavga çıkar. Oyunculardan birinin salladığı ıstaka lambaya çarpınca ortalık kararır. Fırsattan istifade etmek isteyen Kont ve Baron müşterek sevgililerini öpmek üzere atılırlar. Evin kahyasının getirdiği bir lamba gülünç sahneyi aydınlatır; Kont yanlışlıkla karısına, Baron öğretmene sarılmışlardır. Kont karısını ve kızını alarak çıkar, Baron ise öğretmene dönerek nişanlısını kendisine satmasını teklif eder. Karşılık olarak Beş bin Taler ödeyecektir. Baculus yalnız kalınca komik bir aryaya başlar. Paranın azameti başını döndürmüştür, rakamın büyüklüğünü birtakım benzetişlerle sayıp döker (Fünftausend Taler).
ÜÇÜNCÜ PERDE
Sarayın parkında sabah, Kont ve Baron karşılaşırlar. Baronun nihayet öğretmenin nişanlısıyla evleneceğini duymuş olan Kont pek kızgındır. Bayramlık elbiselerini giymiş güzel köylü kızlarının yaklaştığını görünce her ikisi de gevşerler. Kont kızlarla dansa başlar, biraz nazlandıktan sonra Baron da onlara katılır. Kontes gelmiş, kocasını kahvaltıya davet etmektedir. Baculus yanında gerçek nişanlısı Gretchen’le gelir, kızı Baron’a teslim edecek ve paraları alacaktır. Baron şaşırmıştır, onun istediği kız bu değildir. O zaman Baculus durumu açıklar, öteki sahte nişanlısı olup aslında erkek bir üniversite öğrencisidir. Sonunda öğrenci de görünür. Her şey meydana çıkmıştır. Kontes’in sevgilisi olan Baron onun uzun süreden beri görmediği kardeş, sahte üniversite öğrencisi ise Kont’un çocukluktan beri ayrı kaldığı kız kardeşidir. Artık oyun sona ermiştir. Kardeşlerin kavuşması şerefine bir yaban keçisi avı düzenlenir. İçlerinde tek avcı olmayan adam Baculus’dur. Keçi yerine eşeğini vurur, sadık hayvanın ölüsünü gözyaşlarıyla kucaklarken perde iner.
iLGiLi HABERLER / YAZILAR
- İlgili haber / yazı bulunamadı
