Metin
Salvatore Cammarano
İlk oynanış; 26 Eylül 1835, Napoli
Devlet Operasında ilk temsil; 1953, Ankara
Başlıca Kişiler;
Normanno, Lord Enrico’nun muhafızı (Tenor)
Lord Enrico Ashton (Bariton)
Raimondo Bidebent, Lucia’nın öğretmeni (Bas)
Lucia Ashton, kız kardeşi (Soprano)
Alisa, Lucia’nın nedimesi (Mezzosoprano)
Sir Edgardo di Ravenswood (Tenor)
Lord Arturo Bucklaw (Tenor)
Konunun geçtiği çağ ve yer; 1702 yıllarında İskoçya.
Bir facianın hikâyesi olan eserin konusu Sir Walter Scott’un «The Bride of Lammermmor – Lammermoor Gelini» adlı romanından alınmıştır. Müzik yönünden Donizetti’nin en başarılı eseri sayılan «Lucia» Tenor ve Koloratur soprano için güzel aryalarla süslenmiştir. «Av» ve «Düğün» koroları ünlü Sekstet ve Edgardo’nun ölüm aryası daha sonraları Verdi üzerinde derin etkiler yapmış, İtalyan opera sanatının ölmez örnekleri arasına girmiştir.
BİRİNCİ PERDE
Ravenswood ailesine ait şatonun geniş parkı.
Etraf ormanlarla kaplıdır. Uzakta bir göl uzanmakta, gölün ardında zirveleri karlı dağlar sıralanmaktadır. Sahnede Yüzbaşı Normanno ve bir grup muhafız askeri son zamanlarda civarda görülen esrarengiz bir yabancıdan bahsetmekte, ne için dolaştığı hakkında tahminler yürütülmektedir. Yanında öğretmen Bidebent ile Lord Enrico gözükür. Muhafız komutanına ve öğretmene endişe ve üzüntülerini anlatmaya koyulur; servetini tüketmiş durumdadır ve üstelik eski düşmanı Edgardo’nun intikamından korkmaktadır. Onu bu durumdan kurtarabilecek tek insan kız kardeşi Lucia’dır. Eğer kız, Enrico’nun seçeceği zengin bir adamla evlenirse belki iflası atlatabilecektir. Fakat Lucia, kardeşinin yaptığı bütün teklifleri reddetmekte, evlenmek istemediğini belirtmektedir. İhtiyar öğretmen bunun tabii bir şey olduğunu, kısa zaman önce annesini kaybeden bir kızın elbette aşk ve izdivacı düşünemeyeceğini söyler. Normanno bu tahmini kabul etmeyerek kızın, annesinin acısını çoktan unuttuğunu, kalbinin aşk ateşiyle yanmakta olduğunu iddia eder. Sonra Lucia’nın bir gün bir boğanın saldırısına uğradığını ve kendisini azgın hayvandan kurtaran delikanlıyla her sabah buluşmakta olduğunu anlatır. Buluşmalar kızın annesinin mezarı başında olmaktadır. Enrico, subaya genci tanıyıp tanımadığını sorar. Normano’ya göre bu esrarengiz delikanlı Sir Edgardo’dan başkası değildir. Enrico bu akla gelmeyen cevap karşısında müthiş kızmıştır. Bu sırada gözüken muhafızlar yabancının bir at üzerinde yıkık kulenin civarından geçtiğini haber verirler. Artık hepsi gencin Sir Edgardo olduğuna inanmışlardır. Enrico hem kız kardeşinden hem de Edgardo’dan intikam almaya yemin eder, muhafızlarla birlikte uzaklaşır (La pietade in suo Favore). Yalnız kalan ihtiyar öğretmen Raimondo ise Tanrıdan Lucia için yardım dilerken sahne kararır. Bu arada bir arp enterlüdü duyulur. Sahne aydınlandığı zaman dekor aynıdır. Lucia, yanında sırdaşı ve hizmetçisi Alisa ile girer. Edgardo ile buluşacaklardır. Alisa bu gizli aşkın Enrico tarafından duyulmasından endişe etmekte, Lucia ise Edgardo’yu bu tehlikeden haberdar edeceğini söylemektedir. Sonra eski bir efsaneyi anlatmaya başlar; vaktiyle Ravenswood ailesinden biri seviştiği bir kızı boğarak biraz ötedeki kuyuya atmış, bedbaht ruh o zamandan beri parkta görünmeye başlamıştır. Güzel bir arya ile ruhun kendisini gizli aşkından dolayı ikaz ettiğini, fakat bu aşka karşı koyamayacağını anlatır (Regnava nel silenzio). Edgardo yaklaşırken Alisa çıkar. Sevgilileri herhangi bir tehlikeden korumak için gözcülük etmeye koyulur. Delikanlı Lucia’dan böyle geç bir saatte buluşmalarını istediği için özür diler. Fakat o gece kendisi siyasi bir görevle Fransa’ya hareket etmek zorundadır. Amacı, gitmeden önce Lucia’nın kardeşiyle konuşarak geçmişi unutmayı teklif etmek, sonra ondan kızı istemektir. Fakat Lucia bu fikre şiddetle karşı koyar, abisinin böyle bir şeyi kabul edeceğini zannetmemektedir. Aşkları gizli kalmaya mahkumdur. Edgardo kızmıştır. Enrico babasını öldürmüş, aile servetine el koymuştur. Acaba şimdi de kendisini mi öldürecektir? Babasının intikamı için mezarı başına yemin etmişken bu yemini Lucia’nın aşkı yüzünden unutmuştur. Fakat şimdi aynı kararı yerine getirmeye hazırdır. Lucia aşkı ve ailesi arasında acıdan mahvolmuştur. Sonunda her ikisi de birbirine sadık kalmayı kararlaştırırlar, parmaklarından çıkarıp verdikleri yüzüler bu sadakatin işaretleri olacaktır (Verrano a te sull’aure). Sevgililer düetten sonra birbirlerinin kollarına atılarak veda ederlerken perde kapanır.
İKİNCİ PERDE
Lammermoor şatosunun bir salonu.
Edgardo’nun Fransa’ya gidişinin üzerinden aylar geçmiştir. Bu arada Lord Enrico amacına ulaşma yolunda fırsatlar kollamış, sevgilileri ayırmak için planlar hazırlamıştır. Mali durumunun gittikçe bozulması onu acele etmeye zorlamaktadır. Lucia ile zengin Lord Arturo Bucklaw’u evlendirmek için durmadan çareler aramaktadır. Şimdi Normanno ile konuşmakta, Lucia’nın Lord Arturo ile evlenme törenine davet edeceği kimselerden bahsetmektedir. Fakat kızın bu evlenmeyi hala istemeyişi kendisini kızdırmaktadır. Normanno efendisini yumuşatmaya çalışır. Edgardo’nun yazdığı bütün mektuplar elindedir, Lucia bunları almamıştır. Bu durum kızı sevdiği adamın sadakatinden şüpheye düşürmüş, hazırladığı sahte mektupta da Edgardo’nun Fransa’da bir başka kadınla evleneceğini yazmıştır. Normanno sahte mektubu Enrico’ya verir ve Lord Arturo’yu karşılamak için ayrılırken Lucia girer. Sabit bakışlarla kardeşinin süzdükten sonra yalnızlık ve acılardan bahse koyulur. Enrico fırsatı kaçırmaz. Bütün bunlara veda etmesi için Edgardo’yu unutması ve zengin bir kişizade ile evlenmesi kâfi gelecektir. Lucia bu öğütleri duymaz bile. Aşkına sadıktır. Enrico hemen sahte mektubu çıkarıp uzatır. İşte, sevdiği adam ona ihanet etmek üzeredir. Lucia titreyen elleriyle mektubu alarak okur. Dehşet içindedir. İki kardeş arasındaki düette kız artık ölümü özlediğini, erkek ise sadakatsiz adamı unutması gerektiğini anlatmaktadır. Uzaktan tören müziği duyulur. Enrico, Lucia’ya şato halkının Lord Arturo’yu selamladığını söyler. Bu adamı ona koca olarak seçmiştir. Diğer yanda Lucia sadece ölmeyi istemektedir, evlenmeye niyeti yoktur. Enrico ümitsizlikle yalvarmaya koyulur; durumu gün geçtikçe fenalaşmakta, aile mahva gitmektedir. Onları bu durumdan ve Krala karşı taahhütlerinden ancak Lord Arturo gibi güçlü bir kişizade kurtarabilecektir. İki kardeş arasındaki düet Donizetti sanatının zarif örneklerinden biridir (Soffriva nel pianto). Enrico çıkınca salona ihtiyar öğretmen Raimondo girer. Lucia’ya ailesinin bir ferdi olarak ödevini hatırlatır. Annesinin hatırasına sadık kalmalı, ailesinin şerefini korumak için kardeşinin istediği adamla evlenmelidir. Lucia sevgilisini ebediyen kaybettiğine inanmış gibidir. Kardeşine yardım edecek, Lord Arturo ile evlenecektir. Hıçkırarak gelin elbisesini giymek üzere çıkarken salona düğün davetlileri girmeye başlar. Arturo, Enrico, Normanno, şövalyeler, Lady’ler, yaverler, muhafızlar ve Lammermoor şatosu halkı sahneye dolmuşlar, kıvançla Ashton ve Bucklaw aileleri arasındaki yakınlaşmayı kutlamaya başlamışlardır. Arturo, Lucia’ya olan sevgisini açıklar, Enrico misafirleri tanıtır. Damat, Enrico’ya Lucia’nın niçin orada olmadığını sorar. Enrico, kızın annesini yeni kaybetmiş olduğunu, bu sebepten üzüntüsünün hala geçmediğini söyler. Bu sırada Lucia, Raimondo ve Alisa’nın kolunda bitkin bir durumda salona girer. Enrico, Lord Arturo’ya kızı tanıtır. Lucia damadı nefretle süzerken Enrico ona cesaretli olmasını, planlarını mahvetmek üzere olduğun fısıldar. Lord Arturo, masa üzerindeki nikâh kağıdını imzalar, Lucia da yine Raimondo ve Alisa’nın kolunda yaklaşarak imzasını atar. Bu anda kapı açılır, içeri bir yabancı girer. Genç adam kendisini tanıtır; Edgardo di Ravenswood. Lucia kadınların yardımıyla bir koltuğa oturtulurken eserin ünlü seksteti başlar. İtalyan operası edebiyatında günümüze kadar yazılmış en dramatik ansambl’lardan biri olan parça Edgardo’nun bir sorusuyla başlar; «Böyle bir anda beni hareketsiz bırakan nedir?». Kılıcını çekerek düşmanlarından intikam almaktan onu alıkoyan güç Lucia’ya olan aşkından başka bir şey olamaz. Bu aşk onu hareketsiz bırakmış, diğer yanda Enrico hiddetten duramaz hala gelmiştir. Lucia ümitsizliğini anlatmakta, Arturo, Raimondo ve Alisa gelecekte bir facia olmaması için dua etmektedirler (Chi mi frena in tal momento). Sekstet bitince Enrico ve Arturo kılıçlarını çekerler. Edgardo da kılıcını çekmiştir. Kendisi ölecek fakat onları da öldürecektir. Arturo delikanlıya oraya gelişinin sebebini sorar. Edgardo Lucia için, sadık sevgilisi için gelmiştir. O zaman Arturo ona nikah kağıdını gösterir. Edgardo, Lucia’ya kâğıttaki imzanın kendisine ait olup olmadığını sorar. Evet, imza Lucia’nındır. Genç adam kızdan yüzüğünü ister, onun verdiğini de parmağından çıkarıp atar. Kılıcını bırakmıştır, düşmanlarına kendisini öldürebileceklerini söyler. Lucia, hayatının bağışlanması için yalvarmaktadır. Perde kapanırken Edgardo sahneden çıkar.
ÜÇÜNCÜ PERDE
Birinci Perde – Bu sahne «Delirme Sahnesi» adıyla bilinir. Perde açıldığı zaman Lammermoor şatosunun büyük salonundaki düğünde eğlenen misafirler görülür. Yan taraftaki odada dans müziği duyulmakta, koro neşeli bir melodi sunmaktadır. Birden rengi sararmış, titreyerek ihtiyar Raimondo girer, herkesi yanına çağırarak feci bir haber verir; yukarı çıktığı zaman korkunç bir manzarayla karşılaşmıştır; yerde Lord Arturo cansız, kanlar içinde yatmakta, Lucia elinde kanlı bir kılıcı sallamaktadır. Öğretmenini görünce sabit gözlerle bakmış ve «Kocam nerede?» diye sormuştur. Raimondo olayı anlattıktan hemen sonra üzerinde bir gecelikle içeri girer. Yüzü sapsarıdır, konuşamaya başlar, tek sevgilisi vardır; Edgardo. Onun seslenişini duymaktadır. Park’ta çeşmenin yanında beraberce durmakta, birbirlerine aşklarını anlatmaktadırlar. Fakat işte bedbaht ruh yine gözükmüş, onları güllerle kaplı bir mihraba sürüklemiştir. Lucia sevgilisinden sağ elini vermesini istemekte, kendisinin onun asıl eşi olduğunu söylemektedir. Misafirler gözyaşlarıyla zavallı kızı seyretmekte, ona acıması için Tanrıya dua etmektedirler. Enrico girerek Lucia’ya yaklaşır ve bu cinayetin hesabını vereceğini söyler. Raimondo, Enrico’ya kıza acımasını, oradan gitmesini öğütler. Diğer yanda Lucia, olayın sebebini anlamakta, bu düğüne kardeşinin zorladığını söyleyerek seslenmektedir; «Edgardo’ Ben yalnız seni sevdim… Beni bırakma…». Kız artık ölmek üzere olduğuna inanmaktadır. Misafirlere, mezarına bir çiçek koymalarını ve kendisi için ağlamamalarını söyler, çünkü gerçek aşk onu gökte beklemektedir (Ardon gl’incensi). Birden Alisa’nın kollarına yığılır. Sahne Raimondo’nun bu faciaya sebep olmakla suçlandırdığı Normanno’yu lanetlemesiyle biter.
İkinci Sahne – Edgardo’nun harabe halindeki şatosu. Wolfscrag’in mezarlığı. Karanlıkta uzaktan Lammermoor şatosunun ışıları görünmektedir. Edgardo düşünceli bir tavırla babasının mezarını beklediğinden bahsetmekte, Lucia’nın evlenmesinden durduğu acıyı anlatmaktadır (Fra poco a me ricovero). Şatodaki faciadan henüz haber yoktur. Lammermoor şatosu misafirlerinden bir grup dua ederek yaklaşır. Edgardo duanın sebebini sorarak olayı öğrenir. Hele Lucia’nın delirdiği anda yalnız kendisinden bahsetmesi onu çılgına çevirmiştir. Şatoya koşmak ister fakat o sırada gözüken Raimondo engel olur. Bir çan sesi duyulur. Raimondo bu çanın Lucia’nın ölümünü haber verdiğini söyler. Edgardo sevgilisiyle artık gökte buluşacaktır (Tu che a Dio spiegasti). Kılıcını göğsüne saplar, perde faciayı görenlerin dua sesleri arasında yavaş yavaş kapanır.
iLGiLi HABERLER / YAZILAR
