Metin
Gaetano Donizetti
İlk oynanış; 4 Ocak 1843, Paris
Devlet Operasında ilk temsil; 1955, Ankara
Başlıca Kişiler;
Don Pasquale, zengin bir bekâr (Bas)
Dr. Malatesta, arkadaşı (Bariton)
Ernesto, Don Pasquale’nin yeğeni (Tenor)
Norina, genç bir dul (Soprano)
Noter (Bariton)
Konunun geçtiği çağ ve yer; 19. yüzyılın ilk yarısında Roma
Lucia di Lammermoor ile İtalyan operasına lirik dramlarından en güzelini veren Donizetti Don Pasquale ile de mizahi bir üstün eser kazandırmıştır. Operanın yazılışı bestecinin genç yaşta ölümüne sebep olan akıl hastalığının ilerlediği yıllara rastlar. Konu Stefano Pavesi’nin «Ser Marc’Antonio» adlı komedisinden alınmıştır.
Uvertür, operanın en güzel iki melodisiyle işlenmiş kısa, zarif bir orkestra parçasıdır.
BİRİNCİ PERDE
Birinci Sahne – Don Pasquale’nin villasının salonu. Yaşlı bekâr, arkadaşı ve akıl hocası Dr. Malatesta ile konuşmaktadır. Don Pasquale’nin aklı fikri evlenmektedir. Artık sonuna yaklaştığını hissettiği hayatını genç ve güzel bir kadınla birleştirmek ve hiç olmazsa felekten biraz daha kam almak amacındadır. Arkadaşı ise eski dostunun sağlığı ve serveti için zararlı olacağına inandığı bu fikrini beğenmemekte fakat aksi ihtiyarı bu amacından vazgeçirememektedir. Pasquale’nin yeğeni genç ve yakışıklı Ernesto, Norina isimli güzel bir dula âşıktır. İhtiyar, kadını hiç görmemiştir, fakat dedikodusunu işittiği bu sevdanın şiddetle aleyhindedir. Ernesto salona girer. Amca ve yeğeni arasında başlayan tartışma Ernesto’nun Norina ile evlenip evlenmemesi üzerinedir. Düeti delikanlının acılı bir aryası takip eder (Sogno soave e costo). Dr. Malatesta arkadaşını evlenmekten vazgeçiremeyince ona ihtiyar bir adamın genç bir kadınla evlenmesindeki hatayı bir oyun düzenleyerek göstermeye karar verir; Sofrania adlı melekler kadar güzel bir kız kendisiyle evlenmeye razıdır, hem de sözde Malatesta’nın kardeşidir, aslında ise Norina’dır Pasquale, dostunun kardeşine aşık olmuş gitmiştir. Doktor planını başarıyla sonuçlandırırsa iki kuş birden vurmuş olacak, hem gençleri evlendirecek, hem de dostunu kurtaracaktır.
İkinci Sahne – Olan bitenden haberi olmayan Norina, evinde romantik bir hikaye okumakta ve ünlü Cavatina’ ile aşkın acısından bahseder (Quel guardo, il cavaliere). Malatesta gelerek kadına hazırladığı entrikayı açılar. Sahnenin sonunda Norina’nın da ihtiyarla evlenmeye razı olduğu anlaşılır. Malatesta kadına nikahın sahte olacağını bildirir ve eğlenceli düet boyunca ona rolünü ezberletir (Pronto io son).
İKİNCİ PERDE
Don Pasquale’nin evinde bir salon.
Ernesto acılı bir tavırla amcasıyla evlenecek olan Norina’ya duyduğu büyük aşkı anlatmaktadır. Norina ile Malatesta gözükürler. Üçü arasındaki eğlenceli trio boyunca durumun gerçek yönü Ernesto’ya anlatılır. Doktor ihtiyar damadı alıp Norina’ya getirir, sahte noter de çağırılır ve nikâhı hemen kıyar. Pasquale başına geleceklerden habersiz kıvanç içindedir. Hatta nikâhta tanıklığı işin içyüzünü öğrenmiş olan Ernesto yapar. Perde bir Quartetle devam eder. Malatesta ince bir alayla ihtiyar dostunun halinden, Ernesto şakadan da olsa Norina’yı kaybetmenin acısından, Norina Ernesto’ya olan sarsılmaz sevgisinden, Pasquale ise mutluluğundan bahsetmektedir. Parça bitince Norina hemen istediklerini sayar döker; iki araba, mücevherler, elbiseler, mobilyalar. Perde ihtiyarın bu istekler karşısındaki şaşkın bakışlarıyla kapanır.
ÜÇÜNCÜ PERDE
Birinci Sahne – Yine Pasquale’nin evinde bir oda. Dışardan satıcıların korosu duyulmaktadır. Norina rolünü başarmış, Don Pasquale’yi hayatından bıktırmıştır. Kocasının yanına bir saniye bile yaklaşmasına müsaade etmeyen güzel kadın yaptığı masraflarla da adamı iflas edecek hale getirmiştir. İşte bir sürü satıcı daha kapıya dayanmıştır. Pasquale artık daha fazla direnemeyerek müsrif karısına fena halde çıkışmaktadır (Signorina, in tanta fretta). Norina ihtiyarı yumruklar, rezalet son haddini bulmuştur. İhtiyar aşık, sevgilisine derhal evi terk etmesini söyler, fakat odaya giren Ernesto ve Malatesta onları yatıştırmaya çalışırlar. Don Pasquale ile dostu arasında eserin en ünlü parçalarından sayılan bir düet başlar (Cheti, cheti, immantinenti). İhtiyar sonunda hatasını kabul etmiştir.
İkinci Sahne – Gece, Don Pasquale’nin bahçesi. Sevgilisinden ayrılmaya direnemeyen Ernesto yaptığı serenad ile derdini anlatmaktadır (Come e gentil). Koro eşliğinde pek nefis bir şarkı olan parça bu opera için bestelenmemiştir. İlk temsilin provalarında esere bir serenad katılmasının uygun olacağı hatırlatılmıştır, hemen evine koşan Donizetti eski notaların arasında bu şarkıyı çıkartıp getirmiş, parça bu operaya katılmıştır. Sevgilisinin şarkısını işiten Norina onu görmek üzere gelir, iki sevgili bir aşk düetine başlarlar (Tornami a dir che m’ami). Bu sırada Malatesta ve Don Pasquale ellerinde fenerle yaklaşırlar. Malatesta dostuna nikahın sahte olduğunu itiraf eder. Norina’nın kaprislerinden mahvolan Don Pasquale sakin hayatını dört gözle aramaktadır. Ernesto sözde amcasını kurtarmak için Norina ile evlenmeye razı olur. Don Pasquale derhal gerçek bir noter çağırarak gençleri eliyle evlendirir, onlara mutluluk diler. Opera tatlı bir hava içinde biter (Bravo, bravo, Don Pasquale).
iLGiLi HABERLER / YAZILAR
